Naannoo Harariitti Karooraan Hojii Bu’a Qabeessa Tajaajilu Akka Raawwatamu Ni Tajasifama – Bulchaa Ordiin Badrii

Pirezidant Doonaald Tiraamp Xalayaa Pirezidant Isaayyaas Afawarqiif Barreesse – Maal Keessatti Ibse?

Ministirri Odeeffannoo Ertiraa, Obbo Yamaanee Gabremesqaal, akka beeksisanitti, Pirezidantii Yunaayitid Isteetis duraanii Doonaald Tiraamp xalayaa pirezidantii Ertiraa Isaayyaas Afawarqiif erge.

Akka gabaasa fuula X (durii Twitter) irratti Yamaaneen maxxanseetti, Tiraamp ergaa isaa Adoolessa 30, 2025 barreesseen, “Waashingitan Asmaraa waliin hariiroo wal kabaju fi walii ijaaruu deebi’ee eegaluuf fedhii qaba” jechuun ibseera.

“Hariiroon dhugaa fi wal kabaja irratti hundaa’e, carraa nageenya Gaanfa Afrikaa fi Galaana Diimaa keessatti babal’isuuf murteessaadha,” jechuun Obbo Yamaanee dubbataniiru.

Akka isaan ibsanitti, Tiraamp carraa miidhaa fi rakkoo bulchiinsa Joo Baayidan addunyaa irratti fide deebisanii fooyyessuuf tattaaffii godhaa jira.

Yeroo bulchiinsa Joo Baayidan, mootummaan Ameerikaa dhimmoota nageenyaa fi waraana Tigraay waliin wal qabatee, Ertiraa irratti uggura (sanction) dhaabbilee nageenyaa fi diinagdee irratti kaa’ee ture. Uggurichi ajajaa waliigalaa waraana Ertiraa, Jeneraal Filiip Waldeyohaannis dabalatee, aangoolee ol’aanaa irra kaa’ameera.

Haa ta’u malee, yeroo Tiraamp aangoo irra ture, “yaaddoo nageenya biyyaalessaa” jedhuun biyyoota 11 dabalatee Ertiraa irra viizaa guutummaatti dhaabee ture. Labsii kana Tiraamp ji’a darbe irraa jalqabee hojii irra oolcheera.

Viizaa ugguruun dabalataan, paaspoortii Ertiraa fi ragaa deeggarsa lammiilee biyyattii fudhachuu didee waan tureef, Ertiraan dhimmicha qeequu itti fufteetti. Akkasumas, Tiraamp Ertiraan yeroo dheeraaf lammiilee ishee Ameerikaarraa ari’ataman deebi’anii akka hin fudhanne eeruu isaa keessatti dubbateera.

Pirezidant Isaayyaas immoo Adoolessa 19, gaaffii fi deebii Televizhiinii Ertiraa irratti taasiseen, “Ertiraan Ameerikaa waliin michummaa ijaaruu barbaaddi” jechuun ibseera. Akkasumas, waa’ee Itoophiyaa fi Gaanfa Afrikaa irratti yaada kenneera.

“Mul’anni keenya wal-ta’insa cimaa fi hariiroo dhugaa ijaaruu ture,” jechuun Pirezidant Isaayyaas ibsaniiru. Haa ta’u malee, “mootummaan Itoophiyaa afaaniin nagaa haasa’aa ture malee waraana labseera,” jechuun himateera.

Isaayyaas ajandaa waraanaa Itoophiyaan hordoftuuf deeggarsa biyyoota akka Faransaay, Ameerikaa fi UAE irraa argachaa jirti jedha. Garuu odeeffannoon kun guutummaatti dhugaa miti jechuun balaaleffateera.

Gaaffii fi deebii sa’aatii lama ture keessatti, waa’ee siyaasaa addunyaa, gaaffii galaanaa Itoophiyaa, fi hariiroo Ertiraa fi Ameerikaa, akkasumas dhiibbaa mootummaa jiran irratti ibsa bal’aa kenneera.

Isaayyaas akka jedhanitti, namoonni hariiroo gaarii Ertiraa fi Ameerikaa hin ta’in akka hin uumamne gochaa jiru. Garuu bulchiinsi Tiraamp yeroo ammaa kun hariiroo sun deebisanii ijaaruu irratti hojjechaa akka jiran ibseera.

Pirezidantichi, “Yeroo Tiraamp aangoo qabate, yaada keenya bakka buusuuf carraa arganne turre. Haa ta’u malee, carraan sun bu’a qabeessa hin ta’in hafee jira. Amma garuu, carraan haaraya ni jira,” jechuun ibseera.

Yaalii hariiroo US fi Ertiraa sirreessuuf taasifamu kun yeroo Asmaraa fi Finfinnee gidduutti jeequmsa siyaasaa jiru keessatti ta'aa jira.

Torban darbe, Ministirri Dhimma Alaa Ameerikaa, Maarkoo Ruubiyoo, bilbilaan Ministira Muummee Itiyoophiyaa, Dr. Abiy Ahimad waliin marii taasiseera. Mariin isaanii nageenya Gaanfa Afrikaa fi tasgabbii naannichaa irratti kan fuuleffate ture.

Akka ibsa mootummaa Ameerikaa ibsutti, Ruubiyoon diinagdee Itiyoophiyaa keessatti taasifame deeggaree, carraa daldalaa fi invastimantii Ameerikaa babal’isu irratti xiyyeeffannaa akka kennan dubbateera.